BuG 385 Ė Bericht uit het Gewisse Ė 9 april 2018
   
BuG 385 on-line                            Printversie (13p)

CommerciŽle Woonzorgcentra in VZW-outfit gedwongen

Of hoe de VZW-regelgeving de winsthonger kan
beperken. VZW = Vereniging Zonder Winstoogmerk.
Alle woonzorgcentra in elke gemeente met onder-
scheid VZW-Non-Profit en VZW-Profit (Commercieel)
   
Aandeel CommerciŽle Woonzorgcentra stijgt van 18,5% in 2013
naar 25,8% in 2018, vooral langs stijging van VZW-profit WZC: in
2013 was 1 op 3 van de commerciŽle WZC een VZW, in 2018
bijna de helft. CommerciŽle uitbaters zijn door de regelgeving
gedwongen zonder winstoogmerk te werken en te investeren.

 

Basisbestand met alle gegevens 2018 waarbij kan gesorteerd
 naar gemeente, naam,  provincie, de zorgregio's en statuut.

Basisbestand met alle bronmateriaal 2013-2018 en verwerking.
Adressenlijst alle Woonzorgcentra per provincie en gemeente.
   
Dagprijs WZC's: interactieve gemeentekaart Vlaanderen 2018,
voortgaande op
prijzen 2017 maar enkel erkende WZC 2018. In
onderstaande interactieve kaartjes gaat het om de dagprijs per
kamer: van laag (groen) tot hoog (rood). Onder het statuut is de
minimum en maximum dagprijs opgegeven. Op de kaartjes klik-
ken voor kaartjes on-line, +/- klikken om te vergroten/verkleinen.

Totaal
39Ä - 145Ä
Niet-Commercieel
43Ä - 80Ä
Commercieel
39Ä - 145Ä
Publiek
43Ä - 68Ä 
   VZW-Non-Profit
45Ä - 80Ä
Profit-Profit
39Ä - 95Ä
VZW-Profit
47Ä - 145Ä
   
Voor verder detail en evolutie, zie tabellen verderop in het bericht,
of de basistabel

Aantal Erkende Plaatsen in WoonZorgCentra op 01/01/2013-2018
  Erkende plaatsen op 01/01
  2013 2014 2015 2016 2017 2018
1. Niet-Commercieel            
    Publiek 23.997 24.273 24.399 24.451 24.653 24.630
    VZW-Non-Profit 32.432 33.407 34.639 35.389 34.980 34.184
Totaal Niet-Commercieel 56.429 57.680 59.038 59.840 59.633 58.814
2. Commercieel            
     Profit-Profit 8.243 8.662 9.046 9.949 10.376 11.275
     VZW-profit 4.547 4.839 5.172 5.808 7.668 9.176
Commercieel 12.790 13.501 14.218 15.757 18.044 20.451
Totaal 69.219 71.181 73.256 75.597 77.677 79.265
   
% Erkende Plaatsen in WoonZorgCentra op 01/01/2013-2018
  Erkende plaatsen op 01/01
  2013 2014 2015 2016 2017 2018
1. Niet-Commercieel            
    Publiek 34,7% 34,1% 33,3% 32,3% 31,7% 31,1%
    VZW-Non-Profit 46,9% 46,9% 47,3% 46,8% 45,0% 43,1%
Totaal Niet-Commercieel 81,5% 81,0% 80,6% 79,2% 76,8% 74,2%
2. Commercieel            
     Profit-Profit 11,9% 12,2% 12,3% 13,2% 13,4% 14,2%
     VZW-profit 6,6% 6,8% 7,1% 7,7% 9,9% 11,6%
Commercieel 18,5% 19,0% 19,4% 20,8% 23,2% 25,8%
Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100%

CommerciŽle WZC als VZW: van 1 op 3 in 2013 naar 1 op 2 in 2017
Bij Armonea is maar 1 op 3 VZW-commercieel, bij alle andere +60%
SLG voorbij Armonea door de 14 VZW's van De Lork op te slorpen
nadat Armonea boomde met de concurrent Soprimat op te kopen

Erkende plaatsen CommerciŽle WoonZorgCentra - Totaal
Groep  2013 2014 2015 2016 2017 2018
Ander 4.526 4.601 4.471 4.530 4.533 4.210
Anima Care 202 223 311 399 399 686
Armonea 2.326 2.597 2.855 4.741 4.764 5.307
Cura-Care 81 81 81 81 200 200
Finance&care         80 99
Orelia           212
Orpea 308 308 308 644 1.178 1.427
Senior-Assist 388 388 423 550 550 487
Senior Living Group 2.680 2.777 2.916 3.018 4.375 5.534
Soprimat 1.145 1.303 1.305      
Vulpia 1.109 1.198 1.548 1.780 1.965 2.289
Totaal 12.765 13.476 14.218 15.743 18.044 20.451
   
% Erkende plaatsen VZW-Profit op totaal Commercieel WZC
Groep  2013 2014 2015 2016 2017 2018
Ander 4% 4%        
Anima Care 52% 57% 69% 75% 75% 77%
Armonea 7% 6% 7% 32% 32% 31%
Cura-Care         60% 60%
Finance&care         100% 100%
Orelia           0%
Orpea 51% 51% 51% 58% 55% 63%
Senior-Assist 74% 74% 68% 64% 64% 60%
Senior Living Group 55% 54% 51% 50% 62% 66%
Soprimat 96% 97% 97%      
Vulpia 100% 100% 100% 97% 98% 96%
Totaal 36% 36% 36% 37% 42% 46%


Noot: Het is niet altijd gemakkelijk om de CommerciŽle groepen uit de 'Andere' op te pikken. Zo is Orelia pas recent onder onze aandacht gekomen ook al waren zij en andere al vroeger als 'groep' actief. Wie mee wil zoeken en vinden kan dit altijd doorgeven.
 
1. Toeleiding


De minister antwoordt op sp.a vraag zorg om zorg

In de nasleep van de panorama-uitzending over commerciŽle woonzorgcentra stelde Jan Bertels (sp.a) op 13/03/2018 een Vraag aan Minister Jo Vandeurzen: "Begin maart is er een studie verschenen van professor Pacolet (Noodzaak en modaliteiten van een duurzaam systeem van prijscontrole voor de residentiŽle woonzorgvoorzieningen in Vlaanderen, HIVA, 2018, nvdr, naar studie in .pdf). Begin maart raakte bekend dat er in de sector van de private residentiŽle ouderenzorg mogelijk nieuwe fusies of overnames op til staan. Investeren in de woonzorg, en zeker in de residentiŽle woonzorg, blijkt in de ons omringende landen, met Duitsland als groot voorbeeld, een steeds grotere big business en de verwachting is dat dit ook in ons land zal voorkomen...

Uit het antwoord van Vandeurzen: "Het klopt inderdaad dat de commerciŽle spelers de afgelopen jaren hun aandeel op de markt van de woonzorgcentra hebben vergroot: daar waar in 2013 ze een marktaandeel hadden van 18,5 procent is dit begin 2018 25,6  procent. Ik heb het over cijfers inclusief de woonzorgcentra die onder een vzw-statuut opereren. Voor de publieke sector en de vzwís social profit samen daalde het marktaandeel hierdoor van 81,5 naar 74,4 procent. Die cijfers zijn afkomstig van socioloog Jan Hertogen, die deze bewegingen jaarlijks onderzoekt en opvolgt."...
 
"Met andere woorden, we beschikken over een regelgevend kader waar wordt toegekeken op grote fusiebewegingen die een verstorend effect kunnen hebben op een goede marktwerking...Het Mededingingscollege verklaart toelaatbaar: concentraties die een daadwerkelijke mededinging niet op een significante wijze belemmeren, onder andere door een machtspositie te creŽren of te versterken, en concentraties waarbij de betrokken ondernemingen samen minder dan 25 procent controleren van welke voor de transactie relevante markt ook."
 
Als alle commercieel aangedreven WZC fusioneren dan hebben ze een marktpositie van 25%. Heeft de CommerciŽle WGC met deze 25% haar grens in het Vlaamse gewest nu al bereikt? Het zou kunnen.
 
Tijdschrift Tertio: CommerciŽle rusthuizen verdienen beter
 

Zorgnet is bezorgd en laat nu juist haar 'natuurlijke partner' de katholieke kerk, een weinig opgemerkte maar gedegen analyse publiceren in Tertio van 28/02/2018 met als titel "CommerciŽle rusthuizen verdienen beter" -
Het clichť wil dat winstgedreven woonzorgcentra duur zijn en desondanks slechte kwaliteit leveren omdat ze besparen op zorg. Om te weten hoe rusthuizen winst kunnen maken, onderzocht Tertio de financieringsmechanismen in de sector en vond er een speelveld met verschillende regels voor openbare, non-profit en for-profit voorzieningen. Het clichť blijkt niet houdbaar, zo luidt de inleiding.

Met dank dus aan Tertio voor het toesturen van het artikel voortgaande op volgende motivatie:

1. Een zo juist mogelijk beeld krijgen van de commercialisering van de WoonZorgVoorzieningen
2. Dat de VZW-structuur, nu al bijna voor de helft van het commerciŽle initiatief, hen een kader geeft/oplegt om minimale regels in acht te nemen en minstens formeel zonder winstoogmerk te werken
3. Dat de vakbonden en de algemeen bindend verklaarde CAOís de arbeidsvoorwaarden strikt reglementeren en opleggen
4. Dat de baremaís in de bejaardenhomes gelijk zijn aan deze van de ziekenhuizen, dwz dat de bejaardenhomes op die wijze ook kwalitatief personeel kunnen aanwerven, ook de commerciŽle rusthuizen, voor hen moet het een waar walhalla zijn om zo hun winstoogmerk, formeel of informeel, na te streven, allemaal elementen die ook de bewoners ten goede komen.

In het artikel stelt Zorgnet-Icuro (grootste VZW-Non-Profit:
ďVzwís hebben principieel Ďgeen winstoogmerkí maar in de sector van de residentiŽle ouderenzorg is dat principe vervaagd. Heel wat commerciŽle voorzieningen hebben een vzw voor de uitbating van het wzc, terwijl het gebouw ondergebracht is in een vastgoedvennootschap die eventueel zelfs beursgenoteerd is. De vastgoedvennootschap rekent huur door aan de vzw-exploitant die geen winst maakt, maar via de huur wel betaalt voor de winstmarges van de achterliggende structuur. Winst die, zoals vermeld, gehaald wordt uit de dagprijs.Ē, licht Clara Van den Broeck van Zorgnet-Icuro toe.

Veronique De Schaepsmeester van Lozov, de koepel van de CommerciŽle WZC stelt dat de Pano-uitzending eenzijdig de commerciŽle rusthuizen met de vinger wees voor een tekort aan zorgpersoneel, maar dat is niet terecht. Bijna alle WZCís kampen met die problematiek. Het is daarom aangewezen met de hele sector gezamenlijk naar een oplossing te zoeken.Ē Zij verwees ook naar de naar de Meting van kwaliteit van leven in Vlaamse woonzorgcentra (2016) van 19/12/2017, in opdracht van het Vlaams Agentschap Zorg & Gezondheid uitgevoerd door het onafhankelijk onderzoeksinstituut Dimarso. "Die studie concludeert dat de omkadering en de zorg voldoende scores krijgen, maar dat de kwaliteit van leven nog kan verhogen in de dagbesteding en in de persoonlijke omgang met medebewoners en verzorgenden."

In een vorige BuG 370 on-line stelden we in de titel de vraag "WoonZorgCentra: CommerciŽle 'VZW's, wolven in schaapsvacht?". Dat de commerciŽle Woonzorgcentra meer en meer gedwongen worden door de regelgeving in een VZW-outfit te opereren is meer dan een techniek, het is een onderschikking aan het kernprincipe in de sociale dienstverlening, geen winst op zorg.
 

2. Aantal Woonzorgcentra, Erkende plaatsen en Evolutie naar statuut uitbating

3.1. Evolutie in aantal WZC, Erkende plaatsen en Plaatsen/WZC 2013-2018.


Het aantal Woonzorgcentra is gestegen van 755 in 2013 tot 799 in 2018. Dat is minder sterk dan het aantal erkende plaatsen die stegen van 69.219 in 2013 naar 79.265 zodat het gemiddeld aantal plaatsen per WZC is verhoogd van 92 in 2013 naar 99 in 2018, schaalvergroting heet dat, maar toch van beperkte omvang als alle WZC meegeteld worden.
 

Aantal WoonZorgCentra op 01/01/1013-2018
  2013 2014 2015 2016 2017 2018
1. Niet-Commercieel            
    Publiek 225 224 223 223 221 222
    VZW-Non-Profit 352 360 367 368 357 342
Totaal Niet-Commercieel 577 584 590 591 578 564
2. Commercieel            
     Profit-Profit 117 121 123 128 131 137
     VZW-profit 61 63 59 62 84 98
Commercieel 178 184 182 190 215 235
Totaal 755 768 772 781 793 799
 
Aantal Erkende Plaatsen in WoonZorgCentra op 01/01/2013-2018
  Erkende plaatsen op 01/01
  2013 2014 2015 2016 2017 2018
1. Niet-Commercieel            
    Publiek 23.997 24.273 24.399 24.451 24.653 24.630
    VZW-Non-Profit 32.432 33.407 34.639 35.389 34.980 34.184
Totaal Niet-Commercieel 56.429 57.680 59.038 59.840 59.633 58.814
2. Commercieel            
     Profit-Profit 8.243 8.662 9.046 9.949 10.376 11.275
     VZW-profit 4.547 4.839 5.172 5.808 7.668 9.176
Commercieel 12.790 13.501 14.218 15.757 18.044 20.451
Totaal 69.219 71.181 73.256 75.597 77.677 79.265
    
% Erkende Plaatsen in WoonZorgCentra op 01/01/2013-2018
  Erkende plaatsen op 01/01
  2013 2014 2015 2016 2017 2018
1. Niet-Commercieel            
    Publiek 34,7% 34,1% 33,3% 32,3% 31,7% 31,1%
    VZW-Non-Profit 46,9% 46,9% 47,3% 46,8% 45,0% 43,1%
Totaal Niet-Commercieel 81,5% 81,0% 80,6% 79,2% 76,8% 74,2%
2. Commercieel            
     Profit-Profit 11,9% 12,2% 12,3% 13,2% 13,4% 14,2%
     VZW-profit 6,6% 6,8% 7,1% 7,7% 9,9% 11,6%
Commercieel 18,5% 19,0% 19,4% 20,8% 23,2% 25,8%
Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100%

Gemiddeld aantal Erkende Plaatsen in WZC op 01/01/2013-2018

  2013 2014 2015 2016 2017 2018
1. Niet-Commercieel            
    Publiek 107 108 109 110 112 111
    VZW-Non-Profit 92 93 94 96 98 100
Totaal Niet-Commercieel 98 99 100 101 103 104
2. Commercieel            
     Profit-Profit 70 72 74 78 79 82
     VZW-profit 75 77 88 94 91 94
Commercieel 72 73 78 83 84 87
Totaal 92 93 95 97 98 99

  
In de groei van de WZC zijn het vooral de CommerciŽle WZC die hun aandeel verhoogd hebben van 18,5% naar 25,8% in 2018, dus op 6 jaar tijd. Dat is niet enkel gekomen door hun intrinsieke groei maar ook door het overnemen van VZW-Non-Profit WZC en ook, allicht sporadisch, een home van het OCMW zoals met Sint Laurentius het geval geweest is dat als NV naar Orelia is overgegaan. Het vat de situatie mooi samen, een home met een 'katholieke' naam, in huur voor 5 jaar overgenomen van het OCMW door een NV.
 
3.2. Evolutie per jaar en tav 2013

    
Evolutie erkende plaatsen in elk jaar 2013-2017 tav vorige + % tav 2013
Telling op 01/01 2013 2014 2015 2016 2017 Totaal % op tot
1. Niet-Commercieel              
    Publiek 276 126 52 202 -23 656 2,7%
    VZW-Non-Profit 975 1.232 750 -409 -796 2.548 7,9%
Totaal Niet-Commercieel 1.251 1.358 802 -207 -819 3.204 5,7%
2. Commercieel              
     Profit-Profit 419 384 903 427 899 2.133 25,9%
     VZW-profit 292 333 636 1.860 1.508 3.121 68,6%
Commercieel 711 717 1.539 2.287 2.407 5.254 41,1%
Totaal 1.962 2.075 2.341 2.080 1.588 8.458 12,2%

% evolutie erkende plaatsen per jaar en totaal (tav 2013) in 2013-2017
  2013 2014 2015 2016 2017 Totaal
1. Niet-Commercieel            
    Publiek 14,1% 6,1% 2,2% 9,7% -1,4% 7,8%
    VZW-Non-Profit 49,7% 59,4% 32,0% -19,7% -50,1% 30,1%
Totaal Niet-Commercieel 63,8% 65,4% 34,3% -10,0% -51,6% 37,9%
2. Commercieel            
     Profit-Profit 21,4% 18,5% 38,6% 20,5% 56,6% 25,2%
     VZW-profit 14,9% 16,0% 27,2% 89,4% 95,0% 36,9%
Commercieel 36,2% 34,6% 65,7% 110,0% 151,6% 62,1%
Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100%


Door de overname van de 14 VZW-Non-Profit van foyer De Lork door Senior Living Group is er in 2016 en 2017 een sterke verschuiving geweest in het aantal en % evolutie VZW-Non-Profit en VZW-Profit. Tav van de situatie in 2013 is er een beperkte groei geweest van de niet-commercieŽle initiatieven met 5,7% en een sterke groei van de CommerciŽle met 41,1%, in totaal is het aantal Erkende plaatsen in de Vlaamse WZC gestegen met 12,2%. 37,9% van deze groei werd gerealiseerd in de Niet-commerciŽle, 62,1% in het CommerciŽle segment.
 
4. Meer dan 86% van de WZC werken zonder Winstoogmerk of zijn Publiek initiatief

Dat CommerciŽle bedrijven mede onder invloed van de banken en de vastgoedsector in de Woonzorgvoorzieningen brood en winst gezien hebben, teruggrijpen naar het VZW-model, dwz een publiek erkende rechtspersoonlijkheid waarbij het Winstoogmerk niet mag nagestreefd worden, is een zwaktebod voor hen en een 'winstbod' voor wie de zorg niet ondergeschikt maakt aan de winst. Uiteraard wordt dit door allerhande mechanismes ondergraven, maar dat is ook het geval bij de gewone VZW-Non-Profit wanneer zij bepaalde onderdelen aan de private sector uitbesteden. De VZW-profit gaan daarin een stap verder door ook de kost van hun infrastructuur te 'privatiseren, dwz er huur voor te betalen aan hun 'commerciŽle' moeder-VZW. Maar dat gebeurt ook wanneer een VZW-Non-Profit haar gebouwen huurt van een Patrimonium-VZW. Door evenwel in de VZW-structuur te (moeten) opereren dient het 'overschot' verplichtend in de bestaande structuur geÔnvesteerd.
   
4.1. Aandeel VZW in het geheel van de WZC, meer dan de helft

Aantal en %  VZW en niet VZW tav totaal 01/01/2013-2018
Commercieel 2013 2014 2015 2016 2017 2018
    VZW 36.979 38.246 39.811 41.197 42.648 43.632
    Niet-VZW 32.240 32.935 33.445 34.400 35.029 35.633
Totaal 69.219 71.181 73.256 75.597 77.677 79.265
    VZW 53,4% 53,7% 54,3% 54,5% 54,9% 55,0%
    Niet-VZW 46,6% 46,3% 45,7% 45,5% 45,1% 45,0%
Totaal 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0%

Het aandeel VZW's is alsmaar stijgend tot 55% van de erkende plaatsen in 2018, het keurslijf trekt zich verder aan rond wie commercieel profijt wil halen uit de WZC.

4.2. 86% VZW en Publiek samen - Zuiver commerciŽle maar 14%.

Aantal en %  zuiver Commercieel en ander tav totaal 01/01/2013-2018
Commercieel 2013 2014 2015 2016 2017 2018
    Profit-Profit 8.243 8.662 9.046 9.949 10.376 10.900
    VZW+Publiek 60.976 62.519 64.210 65.648 67.301 68.365
Totaal 69.219 71.181 73.256 75.597 77.677 79.265
    Profit-Profit 11,9% 12,2% 12,3% 13,2% 13,4% 13,8%
    VZW+Publiek 88,1% 87,8% 87,7% 86,8% 86,6% 86,2%
Totaal 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0%


Als ook de Publieke, die sowieso geen winstoogmerk (mogen) nastreven meegeteld worden met de VZW wordt duidelijk wat de evolutie is bij de 'zuivere' commerciŽle WZC, van 11,9% in 2013 een beperkte groei tot 13,8%. In vergelijking met het Waalse (49,2%) en Brusselse gewest (62,9%). Voor het aandeel in de andere gewesten gaan we voort op het laatste overzicht voor de Bejaardenhome overgingen naar de gemeenschappen, zie Bejaardenhomes 1996-2013 per gewest en statuut,

5. Evolutie CommerciŽle WZC naar statuut en groep

5.1. Evolutie Profit-Profit WZC naar groep:
 

Erkende plaatsen CommerciŽle WoonZorgCentra - Profit-Profit
Groep  2013 2014 2015 2016 2017 2018
Ander 4.360 4.435 4.457 4.530 4.533 4.210
Anima Care 97 97 97 99 99 156
Armonea 2.168 2.439 2.655 3.221 3.244 3.683
Cura-Care 81 81 81 81 81 81
Finance&care            
Orelia           212
Orpea 152 152 152 273 534 534
Senior-Assist 101 101 136 196 196 196
Senior Living Group 1.215 1.288 1.424 1.502 1.642 2.113
Soprimat 44 44 44      
Vulpia       47 47 90
Totaal 8.218 8.637 9.046 9.949 10.376 11.275


5.2. Evolutie VZW-Profit WZC naar groep:
 

Erkende plaatsen CommerciŽle WoonZorgCentra - VZW-Profit
Groep  2013 2014 2015 2016 2017 2018
Ander 166 166 14      
Anima Care 105 126 214 300 300 530
Armonea 158 158 200 1.520 1.520 1.624
Cura-Care         119 119
Finance&care         80 99
Orelia            
Orpea 156 156 156 371 644 893
Senior-Assist 287 287 287 354 354 291
Senior Living Group 1.465 1.489 1.492 1.516 2.733 3.421
Soprimat 1.101 1.259 1.261      
Vulpia 1.109 1.198 1.548 1.733 1.918 2.199
Totaal 4.547 4.839 5.172 5.794 7.668 9.176


5.3. Evolutie commerciŽle WZC (Profit-Profit en VZW-profit samen naar groep:

Erkende plaatsen CommerciŽle WoonZorgCentra - Totaal
Groep  2013 2014 2015 2016 2017 2018
Ander 4.526 4.601 4.471 4.530 4.533 4.210
Anima Care 202 223 311 399 399 686
Armonea 2.326 2.597 2.855 4.741 4.764 5.307
Cura-Care 81 81 81 81 200 200
Finance&care         80 99
Orelia           212
Orpea 308 308 308 644 1.178 1.427
Senior-Assist 388 388 423 550 550 487
Senior Living Group 2.680 2.777 2.916 3.018 4.375 5.534
Soprimat 1.145 1.303 1.305     0
Vulpia 1.109 1.198 1.548 1.780 1.965 2.289
Totaal 12.765 13.476 14.218 15.743 18.044 20.451


5.4. Evolutie per jaar commerciŽle WZC (Profit-Profit en VZW-profit samen naar groep:

 
Erkende plaatsen CommerciŽle WoonZorgCentra - Evolutie in het jaar
Groep  2013 2014 2015 2016 2017
Ander 75 -130 59 3 -323
Anima Care 21 88 88 0 287
Armonea 271 258 1.886 23 543
Cura-Care       119 0
Finance&care       80 19
Orelia         212
Orpea     336 534 249
Senior-Assist   35 127 0 -63
Senior Living Group 97 139 102 1.357 1.159
Soprimat 158 2 -1.305    
Vulpia 89 350 232 185 324
Totaal 711 742 1.525 2.301 2.407


In 2015 heeft Armonea Soprimat overgenomen en in 2016 en 2017 werd Foyer de Lork door Senior Living Groep opgeslorpt. Bij deze laatste was dit een verschuiving van VZW-Non-Profit naar VZW-Profit.

5.5. Evolutie aandeel elke groep in het totaal commerciŽle WZC:
   

% van elke groep WZC op het totaal Commercieel 
Groep  2013 2014 2015 2016 2017 2018
Ander 35% 34% 31% 29% 25% 21%
Anima Care 2% 2% 2% 3% 2% 3%
Armonea 18% 19% 20% 30% 26% 26%
Cura-Care 1% 1% 1% 1% 1% 1%
Finance&care 0% 0% 0% 0% 0% 0%
Orelia 0 0 0 0 0 1%
Orpea 2% 2% 2% 4% 7% 7%
Senior-Assist 3% 3% 3% 3% 3% 2%
Senior Living Group 21% 21% 21% 19% 24% 27%
Soprimat 9% 10% 9% 0% 0% 0%
Vulpia 9% 9% 11% 11% 11% 11%
Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100%


Door de intrinsieke groei van diverse groepen commerciŽle WZC en de overnames van individuele commercieŽle WZC is het aandeel 'Andere' commerciŽlen verminderd tot 21%, dat van Senior-Assist evenwel gedaald tot 2%, Anima Care gestegen tot 3%. Volgens de 'markmechanismen' zullen de grote groepen groter worden en de kleinere i aantal afnemen. Zien ook hoever een eventuele transfert van Publieke en VZW-Non-Profit naar het commercieel initiatief zich doorzet en in welke mate de winst bij de financiŽle groepen, bv Armonea omgezet wordt in nieuwbouw, zoals bv in Zoerle Parwijs het geval is met het Perwijshof (139 bedden) als factor van verder winstoogmerk.

5.6. Evolutie aandeel in % van VZW-Profit op het totaal commerciŽle WZC:

% VZW-Profit Erkende Plaatsen WZC op totaal Commercieel 
Groep  2013 2014 2015 2016 2017 2018
Ander 4% 4%        
Anima Care 52% 57% 69% 75% 75% 77%
Armonea 7% 6% 7% 32% 32% 31%
Cura-Care         60% 60%
Finance&care         100% 100%
Orelia           0%
Orpea 51% 51% 51% 58% 55% 63%
Senior-Assist 74% 74% 68% 64% 64% 60%
Senior Living Group 55% 54% 51% 50% 62% 62%
Soprimat 96% 97% 97%      
Vulpia 100% 100% 100% 97% 98% 96%
Totaal 36% 36% 36% 37% 42% 45%

  
De groei van de commerciŽle WZC gebeurt vooral langs de VZW-Non-Profit, de commerciŽle initiatieven worden door de betoelagingssystemen, Federaal en Vlaams, gedwongen om een VZW-outfit aan te nemen en zich te conformeren aan het werken zonder winstoogmerk. Als dat geen 'communistische' realisatie is, tot spijt en nijd van Open-VLD-voorzitster Rutten allicht, die BelgiŽ een 'bijna communistisch land noemde.

Opvallend is ook dat Armonea, in tegenstelling tot alle andere, vooral op de Profit-Profit troefkaart speelt. Alle andere groepen bestaan voor minstens 60% uit VZW-profit, dat is voor Anima-Care voor 77% het geval, voor Vulpia bijna voor 100%.

 
6. Dagprijs voor een kamer in de WZC volgens statuut
 
We gaan voort op de gegevens zoals beschikbaar op de website Zorg en Gezondheid van de Vlaamse overheid: Dagprijzen naar gemeente en statuut 01/01/2017. We weerhouden enkel de WZC's die actief zijn op 01/01/2018 met hun prijzen voor 2017. Voor de nieuwe homes in 2018 hebben we de dagprijs opgezocht.

6.1. Per gemeente en statuut, zie tabel
Basisbestand met alle gegevens 2018

Langs de pijltjes in de kolomtitel kan met elk onderdeel in opgaande of neergaande orde sorteren. Langs de kolomtitel  provincies kan men ook alle gemeenten en gegevens per provincie selecteren.

6.2. Per provincie

In onderstaande tabel worden de gemiddelde dagprijzen voor ťťn persoon per kamer opgegeven per provincie en statuut:
   

  Publiek VZW-Non-Profit Profit-Profit VZW-Profit Gemmid. Dagprijs
  Vlaams Gewest 54 55 61 65 57
     Antwerpen 59 58 66 64 61
     Vlaams-Brabant 54 58 59 63 58
     West-Vlaanderen 51 53 59 85 54
     Oost-Vlaanderen 52 54 59 64 54
     Limburg 52 54 55 60 55


In West-Vlaanderen, nochtans de 'goedkoopste' provincie zijn de verschillen het grootst, tot 85Ä per 'bed' per dag in de VZW-profit ondernemingen. De publieke WZC zijn er evenwel het goedkoopst. Rijk en arm, in West-Vlaanderen het meest gescheiden in de hoge ouderdom.

Ook opvallend is dat de VZW-profit, dwz die afhangen van commerciŽle groepen een hogere gemiddelde dagprijs hebben dan de zuiver commerciŽle, maar dat komt allicht omdat er ook nog vele 'andere' WZC's zijn die weliswaar een NV of BVBA zijn bv maar (nog) niet een financiŽle herkenbare groep zijn ondergebracht. We gaan daar even verder op in.

6.3. Zuiver commerciŽle WZC volgens bedrijfsstatuut
 
De zuiver CommerciŽle WZC's (VZW-profit niet inbegrepen) opereren onder een divers aantal statuten:

BVB = burgerlijke vennootschap onder de vorm van een BVBA
BVBA = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
CV = commanditaire vennootschap
CVBA = coŲperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
GCV = gewone commanditaire vennootschap
NP = natuurlijke persoon
NV = naamloze vennootschap

CommerciŽle Profit-Profit WZC naar Statuut enPrijs - 2018
  WZC Plaatsen % Plts Prijs/Dg
BVBA 45 3.058 27,1% 59
CV 1 36 0,3% 49
CVBA 1 83 0,7% 56
GCV 3 209 1,9% 49
NP 3 65 0,6% 53
NV 84 7.824 69,4% 62
Totaal 137 11.275 100,0% 61

BVBA en voor de NV's zijn de meest gebruikte statuten. De laagste dagprijzen zijn terug te vinden bij de Gewone en andere Commanditaire Vennootschappen en de natuurlijke personen als uitbaters, maar hier gaat het maar om enkele WZC's.

6.4. CommerciŽle WZC volgens statuut en financiŽle groepen

De WZC met commerciŽle doeleinden (zowel Profit-Profit als VW-Profit) naar groep.

CommerciŽle WZC (Profit-Profit+VZW-Profit) - 2018
Groep  WZC Plaatsen % Pl. Prijs/Dg
Ander 65 4.210 20,6% 56
Anima Care 8 686 3,4% 59
Armonea 50 5.307 25,9% 62
Cura-Care 2 200 1,0% 62
Finance&care 1 99 0,5% 71
Orelia 5 212 1,0% 50
Orpea 15 1.427 7,0% 93
Senior-Assist 6 487 2,4% 60
Senior Living Group 61 5.534 27,1% 60
Vulpia 22 2.289 11,2% 66
Totaal 235 20.451 100,0% 63

Senior Living Group is in 2018 met 27,1% van de erkende plaatsen de grootste groep, voor Armonea met 25,9% van de commerciŽle WZC.
  

De commerciŽle WZC Profit-Profit naar groep:

Profit-Profit CommerciŽle WZC - 2018
Groep  WZC Plaatsen % Pl. Prijs/Dg
Ander 65 4.210 37,3% 56
Anima Care 2 156 1,4% 54
Armonea 35 3.683 32,7% 63
Cura-Care 1 81 0,7% 57
Finance&care     0,0%  
Orelia 5 212 1,9% 50
Orpea 5 534 4,7% 96
Senior-Assist 3 196 1,7% 61
Senior Living Group 20 2.113 18,7% 58
Vulpia 1 90 0,8% 95
Totaal 137 11.275 100,0% 61


De commerciŽle WZC VZW-Profit naar groep:  

VZW-Profit CommerciŽle WZC - 2018
Groep  WZC Plaatsen % Pl. Prijs/Dg
Ander        
Anima Care 6 530 5,8% 61
Armonea 15 1.624 17,7% 60
Cura-Care 1 119 1,3% 65
Finance&care 1 99 1,1% 71
Orelia     0,0%  
Orpea 10 893 9,7% 91
Senior-Assist 3 291 3,2% 60
Senior Living Group 41 3.421 37,3% 61
Vulpia 21 2.199 24,0% 64
Totaal 98 9.176 100,0% 65


Vergelijking dagprijs commerciŽle WZC naar statuut
 

Dagprijs CommerciŽle WZC naar statuut  - 2018
Groep  Pr-Pr VZW-Pr Totaal
Ander 56 - 56
Anima Care 54 61 59
Armonea 63 60 62
Cura-Care 57 65 62
Finance&care - 71 71
Orelia 50 - 50
Orpea 96 91 93
Senior-Assist 61 60 60
Senior Living Group 58 61 60
Vulpia 95 64 66
Totaal 61 65 63


De prijszetting is globaal hoger bij VZW-Profit dan bij Profit-Profit ondernemingen. Opvallend is de extreme prijszetting bij Orpea, toch goed voor 15 WZC (5 zuiver commerciŽle en 10 VZW-profit), en dit in elk van de twee statuten.

Orpea is ook in elke provincie aanwezig, maar toch het meest aan de kust, zie onderstaand kaartje:

  Orpea WZC - 2018



6.5. Dagprijs per Zorgregio (IP60)


Er zijn diverse opdelingen voor zorgregio's, hier gebruiken we de IP60. Wie andere opdelingen van Zorgregio's wil gebruiken kan dat langs de tabel en de functie draaitabel in excel. Ook kan men gemakkelijk nagaan welke gemeenten tot elke zorgregio behoren, pof voortgaande op een gemeente, welke haar zorgregio is.
 

Zorgregio's IP60  Publiek VZW-Non-Profit Profit-Profit VZW-Profit Gemidd. Dagprijs
Aalst  54 53 69 62 57
Aarschot  56 48 63 64 55
Antwerpen 62 60 74 63 64
Asse  57 55 63 59 56
Beveren  51 52     51
Bilzen  49 61 45 48 54
Blankenberge  50 48   71 62
Boom 61 59 57 64 61
Brasschaat 63 59 59 57 59
Bree  56 52 57   55
Brugge  49 55 55 86 54
Deinze  48 54     53
Dendermonde  52 52 55   53
Diest    56 59 69 59
Diksmuide  47 53     52
Eeklo  53 54 54   54
Geel 55 53 58 56 55
Genk  53 47 55 60 54
Gent  53 56 63 66 57
Geraardsbergen  54 58 59   56
Halle  56 57 64 67 60
Hasselt  53 53 56 62 55
Herentals 60 62 65 65 63
Hoogstraten 54   60   56
Ieper  51 51     51
Izegem  52 52     52
Knokke-Heist  56 51   145 69
Kortrijk  53 52   55 53
Leuven  54 61 62 59 60
Lier 55 55     55
Lokeren  52 54     53
Lommel  51 58   60 55
Maaseik  48 51     50
Maasmechelen  51 52 60 62 55
Mechelen 52 57 60 60 56
Menen  52 53 55   53
Mol 56 52 54 51 54
Mortsel 58 63 72 85 65
Neerpelt  56 53   55 54
Ninove  49   59   56
Oostende  52 58 58 102 59
Oudenaarde  53 52 55   52
Poperinge  51 50     51
Roeselare  55 53 65 69 55
Ronse  52 49     50
Schilde 59 58 68 62 61
Sint-Niklaas  49 56 61 65 53
Sint-Truiden  56 59 47 54 56
Tervuren  57 56 52 80 60
Tielt  48 51     50
Tienen  50 55 55 53 53
Tongeren  49 55 47 56 53
Torhout  43 52 70   50
Turnhout 59 56 59 68 61
Veurne  50 55 70   55
Vilvoorde  50 62 53 64 58
Waregem  50 53 51   52
Wetteren  51 56 63   56
Zottegem  50 48 58 62 51
           
Eindtotaal 54 55 61 65 57


De kust, de as Antwerpen en de Kempen
zijn de duurdere regio's wat WZC betreft.


7. Verschil Programmatie, Erkende Plaatsen en Herberekende programmatie

De programmacijfers zijn bevroren tot 2020. De programmatie gebeurt volgens vaste regels zoals vastgelegd in de Programmatiecijfers van de Vlaamse regering. Voortgaande op de berekeningsmethode werd door npdata een update van de programmatie berekend op basis van de bevolkingscijfers 2017. Deze liggen een goed stuk lager dan deze waar de Vlaamse overheid van uitgaat.
   
In onderstaande tabel worden de erkenningscijfers voor 2018 gelegd naast de programmatiecijfers en de door npdata berekende programmatie en dit per provincie. Op deze basis wordt het % erkende plaatsen. In de tabel
Basisbestand met alle gegevens 2018 wordt dit voor alle gemeenten gedaan.
   

  Program-matie Erkend 2018 % op Program. % op Ber. Program. Berekend Program. Versch. Off./Erk. Versch. Berek./Erk.
  Vlaams Gewest 97.594 79.265 81% 87% 90.974 18.329 11.709
     Antwerpen 26.196 22.096 84% 90% 24.550 4.100 2.454
     Vlaams-Brabant 16.257 13.218 81% 85% 15.518 3.039 2.300
     West-Vlaanderen 20.896 16.428 79% 84% 19.506 4.468 3.078
     Oost-Vlaanderen 22.286 18.835 85% 91% 20.707 3.451 1.872
     Limburg 11.959 8.688 73% 81% 10.693 3.271 2.005

 
Merk dat vooral in Limburg het erkenningsaantal een goed stuk lager ligt dan in de andere provincies.
 
8
. Uitleiding
 
Als de pensioenhervorming uiteindelijk een relatieve vermindering zal inhouden van de draagkracht van de bejaarden zullen de families meer moeten bijdragen voor de zorg van oudere familieleden. Wordt daarentegen, zoals Jozef Pacolet niet nalaat te affirmeren, het wettelijke pensioen versterkt en opgetrokken tot dit van de huidige ambtenaren, dan zal dit zowel een betere levenskwaliteit meebrengen voor de bewoners van de WZC als van de families die minder zullen moeten opdraaien voor een nalatig overheidsbeleid. En de coming man van de PVDA, Kim De Witte geeft de exacte basis om hiertoe over te gaan.

En wat is er van de uitspraak van Joos Wauters, dat het Dehaene geweest is die de bejaarden in de steek gelaten heeft door, wat betoelaging betreft, de bejaarden uit de ziekenhuizen teversoten? En wat is er van de opnieuw binnengehaalde Groen-coryfee Mieke vogels, die in haar Ministerschap er voor pleite om de Bejaardenhomes volledig aan de commercie vrij te geven samen met de kinderopvang in de GATT-onderhandelingen (2000). Omdat in de Gatt-onderhandelingen er 6 Belgische partners aanwezig waren is haar standpunt er gelukkig niet doorgekomen. Maar haar afkeer van de vakbonden en het middenveld, en haar promotie van het commercieel initiatief in de zorgsector vergeet men best niet als Groen mee aan de Vlaamse onderhandelingstafel zit voor een nieuwe regering in 2019

Jan Hertogen
, socioloog.