BuG 349 Ė Bericht uit het Gewisse Ė 13 januari 2017
   
BuG 349 on-line                                 Printversie (11p)

Coalitieafspraken in Antwerpen doen er niet toe
(Extreem)Rechts trekt altijd aan het kortste eind

Wat nu al te zeggen over stemrecht en stemplicht 2018 in
alle gemeenten in BelgiŽ, Antwerpen in het bijzonder?


1. Stemgerechtigde en stemplichtige vreemdelingen in 2012   
2.
Evolutie vreemdelingen 2012-2016-2018 in elke gemeente    
3. Aantal stemgerechtigden van vreemde herkomst 2010-2018
4. Antwerpen 2018: stemmenverschuivingen per district          

Ondersteun de campagne
www.ikstemook.be

 
Verschillende organisaties beginnen zich op te warmen en op te maken om 'vreemdelingen' aan te zetten om zich in te schrijven voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 en van hun 'stemrecht' een 'stemplicht te maken.

1. Aantal stemgerechtigden en inschrijving vreemdelingen gemeenteraadsverkiezing 2012

Wie zich in 2016 of 2012 reeds ingeschreven had moet dat niet meer doen voor 2018, eens ingeschreven heeft men altijd stemplicht voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dit is het geval voor 141.397 vreemdelingen van de 800.679 vreemdelingen die in 2012 in BelgiŽ 'stemrecht' hadden, dwz de mogelijkheid om zich in te schrijven. 17,7% heeft dat uiteindelijk gedaan, 18,5% van de EU-vreemdelingen en 17,7% van de niet-EU vreemdelingen.

Nog herinneren dat er voor de EU-vreemdelingen toen (en nu) geen verblijfsvoorwaarden zijn, voor de niet-EU-vreemdelingen wel, nl 5 jaar ononderbroken legaal in BelgiŽ wonen en verklaren dat zij de Belgische grondwet, de Belgische wetten en het Europees Verdrag voor de rechten van de mens naleven.

Al de vreemdelingen die na 2012 Belg zijn geworden, die overleden zijn of die geremigreerd zijn vallen weg uit deze aantallen. De vreemdelingen die na 2012 BelgiŽ zijn binnengekomen en er gebleven zijn kunnen zich inschrijven en zo kiesplichtig worden. Het rijksregister zal nauwgezet bijhouden en publiceren, ook voor de verkiezingen, hoeveel er dat zullen zijn.

Intussen kunnen we, voor wie er z'n voordeel bij wil/kan doen de vreemdelingen met kiesrecht, met kiesplicht na inschrijving en, effectieve deelname per gemeente publiceren in deze tabel. Dit zijn de officiŽle gegevens die spijtig genoeg niet meer beschikbaar zijn op het internet, maar die we indertijd wel in tabel gezet hebben, en er naast de aantallen en % op gemeentelijk niveau het overzicht per gewest en provincie aan toevoegen.
 

Belgen Vreemd. Vreemd. Totaal Tot Vrm  % op
    recht plicht plicht % plicht totaal
BelgiŽ 7.825.301 800.679 141.397 7.966.698 17,7% 1,8%
  Vlaams Gewest 4.748.969 294.573 38.531 4.787.500 13,1% 0,8%
  Brussels Gewest 579.701 244.511 34.172 613.873 14,0% 5,6%
  Waals Gewest 2.486.248 261.207 68.571 2.554.819 26,3% 2,7%
     Antwerpen 1.290.223 107.213 11.931 1.302.154 11,1% 0,9%
     Vlaams-Brabant 799.930 59.851 7.802 807.732 13,0% 1,0%
     West-Vlaanderen 921.727 25.803 2.708 924.435 10,5% 0,3%
     Oost-Vlaanderen 1.113.340 42.482 4.407 1.117.747 10,4% 0,4%
     Limburg 623.749 59.224 11.683 635.432 19,7% 1,8%
  Brussels Gewest 579.701 244.511 34.172 613.873 14,0% 5,6%
     Waals-Brabant 273.589 25.729 6.041 279.630 23,5% 2,2%
     Henegouwen 907.425 123.077 33.935 941.360 27,6% 3,6%
     Luik 749.988 82.726 20.476 770.464 24,8% 2,7%
     Luxemburg 196.813 13.279 3.322 200.135 25,0% 1,7%
     Namen 358.433 16.396 4.797 363.230 29,3% 1,3%

In het Waalse gewest is de deelname aan de stemplicht voor de vreemdelingen het grootst, in Vlaanderen het laagst.

Bij opsplitsing naar Europese en niet-Europese vreemdelingen komt volgend beeld tot stand:
 

  Recht Recht Plicht Plicht % EU % nt-EU
  EU nt-EU EU nt-EU plicht plicht
BelgiŽ 653.958 146.721 120.826 20.571 18,5% 14,0%
  Vlaams Gewest 231.973 62.600 32.211 6.320 13,9% 10,1%
  Brussels Gewest 192.672 51.839 26.150 8.022 13,6% 15,5%
  Waals Gewest 228.964 32.243 62.350 6.221 27,2% 19,3%
     Antwerpen 80.118 27.095 9.393 2.538 11,7% 9,4%
     Vlaams-Brabant 49.532 10.319 6.699 1.103 13,5% 10,7%
     West-Vlaanderen 19.625 6.178 2.175 533 11,1% 8,6%
     Oost-Vlaanderen 29.560 12.922 3.069 1.338 10,4% 10,4%
     Limburg 53.138 6.086 10.875 808 20,5% 13,3%
  Brussels Gewest 192.672 51.839 26.150 8.022 13,6% 15,5%
     Waals-Brabant 23.050 2.679 5.595 446 24,3% 16,6%
     Henegouwen 109.858 13.219 31.416 2.519 28,6% 19,1%
     Luik 69.479 13.247 17.885 2.591 25,7% 19,6%
     Luxemburg 12.373 906 3.103 219 25,1% 24,2%
     Namen 14.204 2.192 4.351 446 30,6% 20,3%

Na West-Vlaanderen scoort de provincie Antwerpen het laagte % vreemdelingenparticipatie in de stemplicht van gans BelgiŽ.

Vooral in Mechelen is deze participatie erg laag, allicht ook omdat de Belgwording er het sterkst is doorgezet. In onderstaande tabel worden de gemeenten opgelijst volgens het aantal stemgerechtigden van Niet-Europese afkomst.

Nis Gemeente Recht Recht Plicht Plicht % EU % nt-EU
Code   EU nt-EU EU nt-EU plicht plicht
11002 ANTWERPEN 33.812 18.721 3.528 1.697 10,4% 9,1%
44021 GENT 12.396 5.661 1.089 717 8,8% 12,7%
12025 MECHELEN 2.058 2.358 292 158 14,2% 6,7%
24062 LEUVEN 5.866 1.777 455 219 7,8% 12,3%
71016 GENK 5.440 1.149 1.309 142 24,1% 12,4%
35013 OOSTENDE 1.561 1.109 139 82 8,9% 7,4%
34022 KORTRIJK 1.441 1.082 121 134 8,4% 12,4%
23088 VILVOORDE 2.744 1.070 402 138 14,7% 12,9%
46021 SINT-NIKLAAS 1.324 1.057 109 94 8,2% 8,9%
41002 AALST 1.449 1.004 128 89 8,8% 8,9%
46014 LOKEREN 647 754 31 15 4,8% 2,0%
71022 HASSELT 1.909 736 277 86 14,5% 11,7%
31005 BRUGGE 2.266 684 226 66 10,0% 9,6%
23094 ZAVENTEM 3.552 671 266 36 7,5% 5,4%
13040 TURNHOUT 2.587 534 199 76 7,7% 14,2%
36015 ROESELARE 867 484 31 12 3,6% 2,5%
23025 GRIMBERGEN 1.737 479 156 18 9,0% 3,8%
73107 MAASMECHELEN 5.104 472 1.810 91 35,5% 19,3%
71004 BERINGEN 1.129 466 228 25 20,2% 5,4%
23002 ASSE 1.258 460 90 34 7,2% 7,4%
23077 SINT-PIETERS-LEEUW 2.453 452 326 28 13,3% 6,2%
71070 HEUSDEN-ZOLDER 1.095 440 188 47 17,2% 10,7%
23016 DILBEEK 1.826 419 343 57 18,8% 13,6%
12021 LIER 643 386 59 96 9,2% 24,9%
23027 HALLE 1.131 375 136 69 12,0% 18,4%
12040 WILLEBROEK 439 365 65 47 14,8% 12,9%
71053 SINT-TRUIDEN 694 351 101 132 14,6% 37,6%
45041 RONSE 598 346 50 15 8,4% 4,3%
11005 BOOM 471 344 103 118 21,9% 34,3%
72039 HOUTHALEN-HELCHTEREN 1.951 343 552 68 28,3% 19,8%
46025 TEMSE 500 326 35 17 7,0% 5,2%
23047 MACHELEN (BRAB.) 774 314 62 25 8,0% 8,0%
41048 NINOVE 519 306 47 58 9,1% 19,0%


Andere opvallende gemeenten met een zeer laag % niet-EU-vreemdelingen-inschrijvingen zijn Sint-Niklaas, Aalst, Lokeren (2%!) Roeselare, Grimbergen, Beringen, Asse, Ronse (4,3%), Temse, terwijl ze toch een aanzienlijk aantal stemgerechtigde vreemdelingen uit niet-EU landen hebben.

Voor wie actie wil voeren voor het omhoog brengen van het % inschrijvingen bij de vreemdelingen is de tabel Inschrijvingen vreemdelingen verkiezingen 2012 een onmisbaar instrument. Op elke kolomhoofding kan gesorteerd worden.

Hieronder de Vlaamse gemeenten met het hoogste % deelname, soms gemeenten met een erg laag aantal potentiŽle niet-Europese vreemdelingen met verkiezingsrecht.

 

Nis Gemeente Recht Recht Plicht Plicht % EU % nt-EU
Code   EU nt-EU EU nt-EU plicht plicht
23064 PEPINGEN 32 10 15 6 46,9% 60,0%
71017 GINGELOM 105 40 22 23 21,0% 57,5%
38002 ALVERINGEM 68 2 18 1 26,5% 50,0%
23024 GOOIK 96 25 21 10 21,9% 40,0%
71053 SINT-TRUIDEN 694 351 101 132 14,6% 37,6%
24041 HOEGAARDEN 119 26 19 9 16,0% 34,6%
11005 BOOM 471 344 103 118 21,9% 34,3%
34002 ANZEGEM 83 15 11 5 13,3% 33,3%
32011 KORTEMARK 71 9 11 3 15,5% 33,3%
45065 ZWALM 54 6 26 2 48,1% 33,3%
24043 HOLSBEEK 119 13 26 4 21,8% 30,8%
43018 ZELZATE 509 125 166 37 32,6% 29,6%
41081 ZOTTEGEM 242 58 29 17 12,0% 29,3%
24135 TIELT-WINGE 102 28 12 8 11,8% 28,6%
73022 HEERS 119 28 18 8 15,1% 28,6%
24094 ROTSELAAR 256 38 67 10 26,2% 26,3%
24028 GEETBETS 86 19 22 5 25,6% 26,3%
23086 TERNAT 261 52 50 13 19,2% 25,0%
43014 SINT-LAUREINS 194 4 76 1 39,2% 25,0%


Tenslotte de gemeenten met % inschrijvingen van niet-Europese kiesgerechtigde vreemdelingen. Er zijn 51 gemeenten zonder 1 deelnemer, hieronder de kop in volgorde van aantal Niet-EU kiesgerechtigden.
 

Nis Gemeente Recht Recht Plicht Plicht % EU % nt-EU
Code   EU nt-EU EU nt-EU plicht plicht
11053 WUUSTWEZEL 1.082 66 83 0 7,7% 0,0%
11052 WOMMELGEM 280 58 12 0 4,3% 0,0%
13001 ARENDONK 1.211 48 65 0 5,4% 0,0%
12029 PUTTE 196 45 20 0 10,2% 0,0%
11038 SCHELLE 93 41 10 0 10,8% 0,0%
73032 HOESELT 183 38 37 0 20,2% 0,0%
36011 LICHTERVELDE 42 37 1 0 2,4% 0,0%
13013 HERSELT 209 37 13 0 6,2% 0,0%
46024 STEKENE 472 36 53 0 11,2% 0,0%
36007 INGELMUNSTER 184 33 9 0 4,9% 0,0%
13036 RETIE 639 32 65 0 10,2% 0,0%
13029 OLEN 163 32 12 0 7,4% 0,0%
71067 ZUTENDAAL 561 28 146 0 26,0% 0,0%
13053 LAAKDAL 252 27 25 0 9,9% 0,0%
43002 ASSENEDE 290 26 29 0 10,0% 0,0%
24054 KORTENAKEN 63 24 10 0 15,9% 0,0%
38025 VEURNE 139 22 19 0 13,7% 0,0%
36010 LEDEGEM 47 20 2 0 4,3% 0,0%
36006 HOOGLEDE 119 19 6 0 5,0% 0,0%

Uiteraard verdienen de EU-vreemdelingen evenveel aandacht.

Ook al is er een grote wisseling in de vreemdelingen toch is het aanspreken van vooral niet-EU-vreemdelingen van belang, zeker wie al 3 jaar in het land verblijft, want op het ogenblik dat zij vijf jaar verblijf houden hebben zij stemrecht, maar enkel na inschrijving stemplicht en kunnen ze meedoen.

2. Evolutie vreemdelingen 2012-2016... in elke gemeente

Langs de loop van de bevolking wordt de evolutie van het aantal vreemdelingen in elke gemeente op verschillende wijze zichtbaar. Zie hiervoor BuG 346 on-line en tabel Loop van de bevolking 1989-2015, Vreemdelingen en Loop van de bevolking 1989-2015, Totale bevolking. Het geeft de situatie tot 01/01/2016. Daar zullen nog 1 (of 2) updates van  kunnen gemaakt worden. Maar de tendenzen zijn nu al sprekend.

1. Immigratie vanuit het buitenland, vanuit het binnenland
2. Emigratie naar het buitenland en binnenland
3. Erkenning asiel EU inwoners (geen verblijfsvoorwaarde) en niet-EU (voor 2013)
4. Berekening aantal nieuwkomers in een gemeente
5. Aantal Belgwordingen

Enkele grafieken als voorbeeld voor Antwerpen, maar eenvoudig op te maken voor elke gemeente in BelgiŽ.

Antwerpen - Tabel vreemdelingen


Antwerpen - Tabel vreemdelingen



Antwerpen - Tabel vreemdelingen


Antwerpen - Tabel totale bevolking


Antwerpen - Tabel totale bevolking


Bij nieuwkomers wordt rekening gehouden met migratie, natuurlijk saldo en erkenning asiel

In de tabellen kunnen voor elk jaar de cijfers gevonden waarop deze grafieken gebaseerd zijn.


3. Evolutie aantal stemgerechtigden van vreemde herkomst 2010-2018


In BuG 296 on-line werd al vooruit gelopen op de verkiezingen 2014 op basis van het uitgebreide databestand zoals toegankelijk in de
Kruispuntbank Sociale Zekerheid. Deze gegevens tot 01/01/2015 lieten toe een vooruitberekening te maken van het aantal 18plussers van vreemde afkomst en het te vergelijken met 2012. Er is een verschuiving die zeker te zien zal zijn in het stemgedrag. In de mate bv dat bijkomende stemmen van vreemde herkomst minder dan in 2012 bv voor de N-VA zullen stemmen zal dit de vijver waaruit zij vissen een beetje opdrogen. Men kan zich eenvoudig voorstellen dat op zes jaar tijd kiezers van Belgische afkomst overleden zijn en vervangen zijn door meer kiezers van vreemde afkomst, die daarbij nog in grotere getale aan het stemhokje zullen aanschuiven. In vergelijking met 2012 zullen er alleszins ook meer vreemdelingen ingeschreven zijn. Degenen die zich inschreven in 2006 en 2006 krijgen automatisch stemplicht krijgen en moeten zich niet meer inschrijven. Een caampagne om vreemdelingen te stimuleren deel te nemen aan het democrtaische stemrecht is geen luxe. Maar op zes jaar tijd zijn vele vreemdelingen Belg geworden. Hierbij een overzicht voor BelgiŽ:

BelgiŽ


Voor sommige steden is het doorschuiven van generaties van vreemde herkomst de komende decennia, zelfs zonder nieuw immigratie, een 'feit' waarvoor velen de ogen gesloten houden. Voor een aantal gemeenten werd dit al in een aantal grafieken gevisualiseerd, zie BuG 296 on-line . Hieronder enkele voorbeelden voor BelgiŽ en Antwerpen. Voor de gewesten en 29 andere steden en gemeenten wordt de rechtstreekse link naar een fiche met 6 grafieken gegeven. 2014 staat voor de toestand op 01/01/2015.


BelgiŽ


BelgiŽ


BelgiŽ


Op zes jaar tijd is er een verschuiving van 24% naar 28% van de 18plussers die van vreemde herkomst zijn. In het Brussels gewest verschuift dat van 63% naar 70%


Antwerpen geeft het interessantste beeld van de gestage ont-zwarting van de Antwerpse bevolking.


Antwerpen

 

 

 


Van 36% 18plussers in Antwerpen van vreemde herkomst in 2012 bv zal het kiespubliek dooreengeschud worden met een verhoging met 9% tot tot 45% 18plussers van vreemde herkomst  in 2018 die in meerderheid stemplichtig zullen zijn. Voor de volgende steden kunnen deze gegevens al eens verder geŽxploreerd en naast elkaar gezet worden.

Gewesten: BelgiŽ - Vlaams Gewest - Brussels Hoofdstedelijk Gewest - WalloniŽ

Vlaams Gewest: Aalst, Antwerpen, Brugge, Denderleeuw Geraardsbergen, Gent,
Hasselt, Heusden-Zolder, Kasterlee, Leuven, Maaseik, Mechelen, Menen,
Oostende Vilvoorde, Roeselare, Ronse, Zele, Zemst

Waals Gewest:
Luik, Charleroi, La LouviŤre Seraing,Verviers

Brussels gewest: Molenbeek, St. Joost, Brussel-stad, Schaarbeek, Sint-Gilis, Anderlecht


 
4. De Antwerpse verkiezingen: stemmenverschuiving vreemde herkomst per district


Op vraag een een gevestigde professor hebben we een jaar geleden een vooruitzicht gemaakt voor de Antwerpse verkiezingen wat kiespubliek betreft.

Zie tabel Antwerpen-districten-2012-2015-2018-18plus voor de volledige vooruitberekening in alle onderdelen, een schat aan informatie trouwens per district. Hieronder de essentiŽle gegevens. De tabel is eenvoudig te lezen: hoeveel 'oude Belgen' minder, hoeveel van 'vreemde afkomst' meer. In dit vooruitzicht gaan de stemplichtigen van 'vreemde herkomst' er met 9% op vooruit ( 27.734 / 305.306 en dat is hetzelfde resultaat als onder punt 3, dat voortging op de gegevens van de Kruispuntbank.

Aantal stemgerechtigenden 18+ Antwerpen per district 2012-2015 reŽel, 2016-2018 extrapolatie (1)
  2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
1. Aantal stemgerechtigd 18+               
2. Evolutie tav voorgaand jaar              
3. Gecumuleerde evolutie Start            
    Totaal stemplicht 18+ 305.306 489 1.515 1.491 2.249 2.799 3.349
       1. Oude Belgen 235.797 -4.422 -8.563 -12.047 -16.329 -20.357 -24.385
            Antwerpen 70.815 -1.226 -2.618 -3.437 -4.746 -5.916 -7.086
            Bezali 6.806 19 -52 -64 -90 -116 -143
            Ekeren 15.866 -50 -191 -266 -362 -456 -550
            Merksem 23.990 -651 -1.185 -1.692 -2.284 -2.845 -3.406
            Hoboken 19.097 -394 -717 -1.177 -1.535 -1.920 -2.306
            Wilrijk 22.888 -402 -820 -1.090 -1.500 -1.868 -2.237
            Berchem 22.442 -461 -583 -788 -1.080 -1.328 -1.577
            Borgerhout 15.847 -372 -699 -936 -1.286 -1.599 -1.913
            Deurne 38.046 -885 -1.698 -2.598 -3.447 -4.307 -5.168
       2. Vreemde Herkomst 69.509 4.911 10.078 13.538 18.577 23.156 27.734
            Antwerpen 30.859 2.230 4.127 5.276 7.340 9.112 10.884
            Bezali 550 21 63 84 116 145 175
            Ekeren 995 76 229 279 393 492 591
            Merksem 4.343 433 973 1.438 1.924 2.409 2.895
            Hoboken 5.255 308 766 1.087 1.470 1.842 2.213
            Wilrijk 4.145 325 699 974 1.323 1.653 1.982
            Berchem 4.764 198 568 738 1.022 1.280 1.538
            Borgerhout 9.104 433 908 1.188 1.642 2.046 2.450
            Deurne 9.494 886 1.746 2.475 3.348 4.177 5.005
(1) Bron voor 2012-2015:  http://antwerpen.buurtmonitor.be/?var=natcube     
- De buurtmonitor laat toe voort te gaan op effectieve aantallen per nationaliteit met onderscheid tussen
vreemdelingen, Belg geworden vreemdelingen en nageslacht voor de 1ste en 2de generatie, dwz voor wie
Belg geworden is en wiens ouder(s) Belg geworden is. Dit is hoe dan ook een een onderschatting.
Aflijning van 18+ door samenvoeging categorieŽn 0-5, 6-11-11-17 jaar. Doordat de buurtmonitor per
nationaliteit en leeftijdscategorie geen detail geeft wanneer het absoluut aantal minder dan 5 bedraagt
werden de x-jes vervangen door de waarde 2, als gemiddelde van 4.      
- Extrapolatie 2016-202018 vanuit 2012-2015 langs doortrekken in excel (extrapolatie in cursief)  
- Voor aandeel stemmen bij vreemdelingen werd voortgegaan op 2012 + 5% op dit aantal per jaar 
- Voor % 5 jaar aanwezigheid werd voortgegaan of effectief 2012 + 5% op dit aantal per jaar  
 - De gegevens van de buurtmonitor werden opgeladen in het simulatieschema zoals opgemaakt voor 
npdata 201 maar met aanpassing van alle paramaters.          

Besluit: een verhoging van het aandeel stemplichtigen met migratieachtergrond in Antwerpen maakt het definitief onmogelijk dat Rechts/Extreem rechts nog meer dan de helft van de stemmen haalt. Voor wie een korte termijngeheugen heeft, het is juist omdat Rechts/Extreem rechts in Antwerpen op de valreep nog een meerderheid haalde in 2012  dat een andere coalitie niet meer mogelijk was, dat was het verdriet van Janssens.

Zoals de migratiestem in 2006 het Vlaams Belang uit het schoon verdiep gehouden heeft, zo zal de migratiestem in 2018 het N-VA definitief uit het schoon verdiep bannen.

Naschrift. De PVDA Antwerpen mag zich nu al beklagen dat ze Raoul Hedebouw en het succes van de PTB niet gevolgd zijn en resoluut voor een PVDA Open voor Links geopteerd hebben waarbij Beweging.net een onderkomen had kunnen vinden samen met ander progressieve bewegingen en individuele ondersteuners. Dat is wel het geval geweest met PTB-GO!, waarvan Raoul Hedebouw het verkiezingsexponent van is. Misschien dat het nieuw coalitieperspectief in Antwerpen het tij voor de PVDA(leden) nog kan keren. Of zal men er op rekenen of er zich in vergenoegen dat de PVDA bv. de vier zetels kan leveren die SP.a en Groen tekortkomen om hun coalitie te vormen. Na Rood-Rood-Groen in Berlijn, Rood-Rood-Groen in Antwerpen? Niet SP.a of Groen hebben de PVDA belogen, het was/is eerder een strategische flater om te rekenen op een (voorafgaande) coalitie met de groenen en de sociaal democratie. Het is alsof de PTB-(GO!) vooraf een coalitie zou aangaan met PS en Ecolo, wat onbegrijpelijk en alleszins belachelijk zou zijn, maar in Vlaanderen blijkbaar aanvaardbaar. Vindt de 'rigiditeit' die de PVDA in Vlaanderen in beslotenheid gehouden heeft en zich weerspiegelde in minimale kiesresultaten nu haar continuÔteit in een 'rigiede' openheid.

Jan Hertogen, socioloog