BuG 213 Ė Bericht uit het Gewisse Ė 7 februari 2014
 

BuG 213  on-line       Tablet-versie         Printversie (6p)
  
Tabel: Bejaardenhomes 1996-2013 per gewest + statuut
  
Grootspraak van commerciŽle bejaardenhomes, hun aandeel daalt.
Van de 4.213 bijkomende bedden tussen 2010 en 2013: 697 (16,6%) in de publieke,
3.583 (95,0%) in private non-profit en -67 (-16%) in de private commerciŽle sector.
 
Het Vlaams gewest telt 3.956 bijkomende bedden tussen 2010 en 2013, waarvan
676 publiek (17,1%), 2.779 (70,2%) private VZW en 501 (12,7%) commerciŽle sector.
Brussels gewest 301 bedden minder, WalloniŽ 536 bedden meer in die periode.
 
Aandeel commerciŽle sector 2013 is 14,6% in Vlaams gewest, 61,9% in Brussel en
49,2% in WalloniŽ. Dit is voor alle drie nog altijd minder dan hun aandeel in 2010.
Elk hoerageroep van de commerciŽle sector is dus misplaatst. Het zijn vooral
de profit homes die klein zijn en opgegeten worden door hun grotere broers.
 
Het gemiddeld aantal bedden per home ligt met 41 nog altijd het hoogst in
publieke bejaardenhomes in het Vlaams gewest, 37 VZW en 36 commercie.
 
En dat er 'amper' 380 bedden zouden bijgekomen zijn in publieke homes zoals
DS op 7/02/2014 meldt slaat ook al nergens op, het laatste jaar alleen al waren
er dat + 469, en voor 2008-2013 +921. Publiek aandeel in de bijkomende bedden
de laatste drie jaar is 17,2%, voor de commercie 12,7% en voor de VZW 70,2%!
 
Tabel:
Bejaardenhomes 1996-2013 per gewest en statuut (bron RIZIV toegevoegd).

 
Ter Zake 28/01/2014: journalistiek mist
 
Deze gegevens zijn voor iedereen, ook voor journalisten met ťťn klik op Google beschikbaar op de RIZIV site. De open plooibare tabel Bejaardenhomes 1996-2013 is er afgeleide van.


In
Terzake, 28/01/2014 zag de directeur van het OCMW-rusthuis in Zelzate de publieke rusthuizen binnen 20 jaar verdwijnen, Johan De Munck van het Zorgbedrijf Antwerpen, spraak dat tegen, maar hij runt geen publiek bedrijf , maar een autonome private VZW die los staat van het stadpersoneel. De vertegenwoordiger van Armonea zag het terrein evenwel volledig vrijkomen voor grote commerciŽle organisaties in de sector, schaalvergroting en winst. Hij werd als de 'privť' opgevoerd terwijl de journalist naliet aan te geven dat de privť bestaat uit de kleine profit (14,6%) waarvoor Armonea in de weer was, en de grotere private non-profit (51,4%), Caritas zeg maar, die bleef, voor het gemak (van de commerciŽle sector) buiten beeld, ook al zijn zij de beheerders van meer dan 70% van de 7.915 bijkomende bedden, de laatste 10 jaar in het Vlaamse gewest.
 
CommerciŽle bejaardensector in Vlaanderen: marginaal, die verder marginaliseert
 
Maar de publieke sector, naast haar zuivere publieke vorm zal ook voortbestaan als private non-profit zoals in Antwerpen en eerder aansluiting zoeken bij de reeds bestaande VZW's, zeker in het Vlaamse gewest, eerder dan bij de commerciŽle sector.

In het Vlaamse gewest zijn meer dan 6 bedden op 7 niet op winst gericht, en meer dan de helft behoort tot de private non-profit. Als gekeken wordt naar de bijkomende bedden de laatste drie jaar dan raken de commerciŽle homes verder achterop in de gestadige groei van het aantal bedden, het tegendeel dus van wat een bepaalde journalistiek ons wil doen geloven. En de publieke homes, zij breiden, ook in Vlaanderen aan een langzamer ritme weliswaar, nog altijd uit. 

De commercie heeft een groter aandeel in Brussel en WalloniŽ maar de laatste jaren zien we daar een vermindering van het aantal commerciŽle bedden. Als er in de bejaardenhomes ergens iets onder druk staat dan zijn het wel de commerciŽle homes, die evenwel, met politieke steun, steeds agressiever uit de hoek komen. En zoals bij de Van Eetvelts wordt daar maar al te graag of te vlug mediatieke ruimte voor gecreŽerd.
 
Nog vlug privatiseren voor de 'linkse' bejaardes de homes binnenmarcheren?
 

Of moet de bejaardensector en andere delen van de gezondheids- en welzijnszorg, zoals de banken en de energie nu met alle geweld 'geprivatiseerd' worden', dwz ondergeschikt aan het winstoogmerk. En is dat ondermeer om de aankomende 'linkse' bejaarden voor te zijn? Zie ook Abou Jahjah in DS van 7/02/2014 met een excellente opinie. "En zal de PVDA niet de kans missen om met de allochtonen en senioren als nieuwe doelgroep van zweeppartij uit te groeien tot een volwaardige 'linkse' partij", vraagt Abou Jahjah zich nog bekommerd af. Zie in dit verband ook een opinie op DWM van 04/02/2014.
  
Onderstaande gegevens en tabellen worden betrokken uit de tabel:
Bejaardenhomes 1996-2013 per gewest en statuut. Zowel aantallen als % per statuut, per gewest en dit voor elk van de 5 onderdelen van de bejaardenhomes alsmede het totaal en de evolutie per jaar en voor verschillende periodes komen met enkele klikken in beeld in deze open plooibare tabel. In de tabel staan ook de originele brongegevens van het RIZIV. Niet op alle tabletten kan deze tabel open geplooid worden, dat kan wel op tablet/laptop, een laptop en pc.
  
 
1. Bejaardenhomes, verzamelnaam voor 5 categorieŽn
 
In het Vlaams gewest zijn er in 2013 82.878 bedden, in Brussel 15.287 en WalloniŽ 48.139. Al deze bedden en bijhorend personeel komen dit jaar nog over van federale naar gemeenschapsbevoegdheid. Zien of het personeel ook de veel voordeliger Vlaamse loonvoorwaarden zullen krijgen, of wordt de bevoegdheid nu Vlaams en blijft het loonstatuut federaal, bv wat eindejaarstoelage betreft, om maar iets te noemen?

- De ROB, RustOorden voor Bejaarden
- De RVT, Rust-en Verzorgingstehuizen
- Kort Verblijf
- Coma, gespecialiseerde Comabedden in bejaardenhomes
- CDV, Centra voor DagVerzorging

Gewest Vlaams Brussel Waals Duits BelgiŽ
Per type Publiek Privť VZW Privť Profit Totaal Totaal Totaal Totaal Totaal
A. Aantallen                
1. Bedden                
        1. ROB 9.403 12.182 4.960 26.545 9.268 26.451 281 62.545
        2. RVT 14.379 23.008 5.541 42.928 5.866 20.464 447 69.705
        3. Kort Verbl. 444 1.069 83 1.596 13 875 14 2.498
        4. Coma 10 70 0 80 10 65   155
        5. CDV 550 1.148 31 1.729 130 284 23 2.166
        Totaal 24.786 37.477 10.615 72.878 15.287 48.139 765 137.069
2. %  op totaal                
        1. ROB 35,4% 45,9% 18,7% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0%
        2. RVT 33,5% 53,6% 12,9% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0%
        3. Kort Verbl. 27,8% 67,0% 5,2% 100,0% 0,8% 100,0% 100,0% 100,0%
        4. Coma 12,5% 87,5% 0,0% 100,0% 100,0% 100,0%   100,0%
        5. CDV 31,8% 66,4% 1,8% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0%
        Totaal 34,0% 51,4% 14,6% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0%

 
De commerciŽle homes zijn meer aanwezig in het minder personeelsintensieve segment van de ROB dan in de meer intensieve zorg, de RVT. Ze zijn minimaal aanwezig in Kort Verblijf en dagcentra die vooral zaak zijn van de private VZW's.
 
2. Vlaamse bejaardenhomes naar statuut
 
Traditioneel wordt onderscheid gemaakt tussen 3 statuten:
 
- Publieke homes, al of niet als aparte VZW onder publieke bevoegdheid.
- Private VZW, Verenigingen Zonder Winstgevend doel, de Non-Profit-homes dus, of in de nieuwe terminologie van de Nationale Bank, de niet-voor winst marktdiensten.
- Private Profit, of ondernemingen die het winstoogmerk als doel stellen, nl de commerciŽle ondernemingen.
 
In BelgiŽ®beschikt de residentiŽle bejaardensector op 01/01/2013 over 137.069 bedden, waarvan 72.878 of 53,2%  in het Vlaams gewest. De Private VZW's beheren in het Vlaams gewest meer dan de helft van de bedden, gevolgd door de publieke homes met 24.786 en de CommerciŽle met 10.615. Merk dat de publieke rusthuizen nog met 469 bedden gestegen zijn in 2013, de private VZW's met 410 en de commerciŽle met 375. Daarmee wint de commerciŽle iets in van de steek die ze in 2011 lieten vallen toen in een jaar tijd 518 bedden voor hen verloren gingen, maar de publieke homes zijn dus het laatste jaar de grootste groeier!.
  

Gewest Vlaams Brussel Waals Duits BelgiŽ
Per type Publiek Privť VZW Privť Profit Totaal Totaal Totaal Totaal Totaal
  Totaal bedden                
  1996 22.155 26.217 6.372 54.744 13.877 37.336 568 106.525
  1997 22.657 27.342 6.869 56.868 14.411 40.354 586 112.219
  1998 22.339 27.258 7.017 56.614 15.087 41.097 586 113.384
  1999 23.228 28.396 7.633 59.257 15.418 42.349 581 117.605
  2000 23.770 29.568 8.176 61.514 15.906 43.966 611 121.997
  2001 23.845 30.056 8.423 62.324 15.855 44.825 600 123.604
  2002 23.902 30.298 8.700 62.900 16.182 46.229 631 125.942
  2003 23.875 30.675 8.613 63.163 15.878 46.148 752 125.941
  2004 23.904 31.095 8.832 63.831 15.926 46.274 759 126.790
  2005 23.969 31.287 8.871 64.127 15.906 46.595 759 127.387
  2006 23.951 31.771 8.986 64.708 15.651 46.468 806 127.633
  2007 23.865 32.182 9.222 65.269 15.449 46.669 832 128.219
  2008 23.966 32.944 9.523 66.433 15.527 47.122 744 129.826
  2009 23.990 34.024 9.939 67.953 15.546 47.326 744 131.569
  2010 24.110 34.698 10.114 68.922 15.588 47.603 743 132.856
  2011 24.203 35.783 9.596 69.582 15.420 47.625 743 133.370
  2012 24.317 37.067 10.240 71.624 15.194 47.793 763 135.374
  2013 24.786 37.477 10.615 72.878 15.287 48.139 765 137.069

 
3. Evolutie% van de bejaardenhomes Vlaams gewest naar statuut.
 

In % kan men de groei vaststellen van de commerciŽle bejaardenhomes van 11,6% in 1996 tot een piek van 14,7% in 2010 in het Vlaams gewest. Daarna heeft men een zware steek laten vallen in 2011 die de commerciŽle sector beetje bij beetje aan het oprapen is.
 
Ook op Belgisch niveau is het commerciŽle initiatief, vooral in Brussel en WalloniŽ, al langer over haar top heen. Vertrekkend van 30% aandeel in 1996 is er een groei geweest tot 34,0% om dan aan een afkalving te beginnen tot  31,7% in 2012  met pas in 2013 een kleine herneming tot 32,0% zonder het niveau van 2011 te bereiken.
 
De publieke sector kent ook een langzame terugval op Belgisch niveau van haar aandeel van 35,5% in 1996 tot 30,7% in 2013, maar het is niet de commerciŽle sector die haar opeet en voor een meer langzame groei zorgt, maar de Private VZW, de niet-voor winst-sector, die na een lichte vermindering van haar aandeel tussen 1996 met 34,5% tot 33,6% in 2002 voortdurend voor een uitbreiding van haar gewicht in de gehele bejaardenhomes in BelgiŽ gezorgd heeft met een groei tot 37,5% in 2012 en een stabilisatie in 2013. Zij hebben zich de laatste 10 jaar als sterkste groeier gepositioneerd, en dit in alle gewesten, zie tabel voor het detail:
Bejaardenhomes 1996-2013 per gewest en statuut, terwijl de publieke sector zich alles bijeen de laatste drie jaar handhaaft.
 

Gewest Vlaams BelgiŽ
Per type Publiek Privť VZW Privť Profit Totaal Publiek Privť VZW Privť Profit Totaal
Totaal bedden                
  1996 40,5% 47,9% 11,6% 100,0% 35,5% 34,5% 30,0% 100,0%
  1997 39,8% 48,1% 12,1% 100,0% 34,7% 34,1% 31,2% 100,0%
  1998 39,5% 48,1% 12,4% 100,0% 33,8% 33,8% 32,5% 100,0%
  1999 39,2% 47,9% 12,9% 100,0% 33,5% 33,6% 32,9% 100,0%
  2000 38,6% 48,1% 13,3% 100,0% 32,9% 33,8% 33,2% 100,0%
  2001 38,3% 48,2% 13,5% 100,0% 32,8% 33,9% 33,3% 100,0%
  2002 38,0% 48,2% 13,8% 100,0% 32,4% 33,6% 34,0% 100,0%
  2003 37,8% 48,6% 13,6% 100,0% 32,3% 33,7% 34,0% 100,0%
  2004 37,4% 48,7% 13,8% 100,0% 32,2% 33,8% 34,1% 100,0%
  2005 37,4% 48,8% 13,8% 100,0% 32,1% 33,8% 34,1% 100,0%
  2006 37,0% 49,1% 13,9% 100,0% 32,1% 34,2% 33,7% 100,0%
  2007 36,6% 49,3% 14,1% 100,0% 31,9% 34,6% 33,5% 100,0%
  2008 36,1% 49,6% 14,3% 100,0% 31,7% 34,9% 33,5% 100,0%
  2009 35,3% 50,1% 14,6% 100,0% 31,4% 35,4% 33,3% 100,0%
  2010 35,0% 50,3% 14,7% 100,0% 31,2% 35,8% 33,0% 100,0%
  2011 34,8% 51,4% 13,8% 100,0% 31,2% 36,7% 32,1% 100,0%
  2012 34,0% 51,8% 14,3% 100,0% 30,8% 37,5% 31,7% 100,0%
  2013 34,0% 51,4% 14,6% 100,0% 30,7% 37,3% 32,0% 100,0%

   
4. Evolutie in % per jaar en periodes
 
Het landschap van de bejaardenhomes naar statuut is de laatste 16 jaar verschoven ten voordele van de private VZW's en in mindere mate van de commerciŽle homes die vanaf 2002 gestabiliseerd zijn op 34%, en vanaf 34,1 hun aandeel zien afkalven. Caritas is dť buffer geweest tegen de commercialisering en zal voor de toekomst meer en meer een steunpilaar zijn voor de publieke homes om zich niet te laten verleiden door de commercie en het winstoogmerk.
  
In evolutieperspectief ogen de %ges van de commerciŽle sector enigszins hoog, maar dat is tav van een kleine basis, nl. 14,6% van het aandeel in 2013. Als gekeken wordt naar het aandeel in de groei van de Vlaamse bedden de laatste 3 jaar (dus met inbegrip van het rampjaar 2011 voor de commerciŽle sector) dan is het commerciŽle aandeel maar 12,7%, dat van de Private VZW, 70,2%. Zelfs in de laatste tien jaar is het aandeel van de Private VZW's altijd  70% geweest wat bijkomende bedden betreft. In de vertraagde groei van de publieke homes hebben zij het grootste aandeel ingepikt en niet de commerciŽle sector zoals iedereen de indruk heeft of zoals, in de eerste plaats de commerciŽle sector, iedereen wil doen geloven. Niets van aan dus.

Als gekeken wordt naar het aandeel van elk statuut in de bijkomende bedden in de diverse periodes, zie onderste deel van de tabel, dan is er in WalloniŽ en Brussel een wezenlijke groei van de commerciŽle sector geweest tot 2005 en in Vlaanderen tot 2010.
     

Gewest Vlaams Brussel Waals Duits BelgiŽ
Per type Publiek Privť VZW Privť Profit Totaal Totaal Totaal Totaal Totaal
Evolutie % per jaar                
  1997 2,3% 4,3% 7,8% 3,9% 3,8% 8,1% 3,2% 5,3%
  1998 -1,4% -0,3% 2,2% -0,4% 4,7% 1,8% 0,0% 1,0%
  1999 4,0% 4,2% 8,8% 4,7% 2,2% 3,0% -0,9% 3,7%
  2000 2,3% 4,1% 7,1% 3,8% 3,2% 3,8% 5,2% 3,7%
  2001 0,3% 1,7% 3,0% 1,3% -0,3% 2,0% -1,8% 1,3%
  2002 0,2% 0,8% 3,3% 0,9% 2,1% 3,1% 5,2% 1,9%
  2003 -0,1% 1,2% -1,0% 0,4% -1,9% -0,2% 19,2% 0,0%
  2004 0,1% 1,4% 2,5% 1,1% 0,3% 0,3% 0,9% 0,7%
  2005 0,3% 0,6% 0,4% 0,5% -0,1% 0,7% 0,0% 0,5%
  2006 -0,1% 1,5% 1,3% 0,9% -1,6% -0,3% 6,2% 0,2%
  2007 -0,4% 1,3% 2,6% 0,9% -1,3% 0,4% 3,2% 0,5%
  2008 0,4% 2,4% 3,3% 1,8% 0,5% 1,0% -10,6% 1,3%
  2009 0,1% 3,3% 4,4% 2,3% 0,1% 0,4% 0,0% 1,3%
  2010 0,5% 2,0% 1,8% 1,4% 0,3% 0,6% -0,1% 1,0%
  2011 0,4% 3,1% -5,1% 1,0% -1,1% 0,0% 0,0% 0,4%
  2012 0,5% 3,6% 6,7% 2,9% -1,5% 0,4% 2,7% 1,5%
  2013 1,9% 1,1% 3,7% 1,8% 0,6% 0,7% 0,3% 1,3%

Evolutie

               
  Tav 1996 11,9% 42,9% 66,6% 33,1% 10,2% 28,9%   28,7%
  Tav 2003 3,8% 22,2% 23,2% 15,4% -3,7% 4,3%   8,8%
  Tav 2008 3,4% 13,8% 11,5% 9,7% -1,5% 2,2%   5,6%
  Tav 2010 2,8% 8,0% 5,0% 5,7% -1,9% 1,1%   3,2%

Bijkomend

               
  laatste 17 jr 14,5% 62,1% 23,4% 100% 100% 100%   100%
  laatste 10 jr 9,4% 70,0% 20,6% 100% 100% 100%   100%
  laatste   5 jr 12,7% 70,3% 16,9% 100% 100% 100%   100%
  laatste   3 jr 17,1% 70,2% 12,7% 100% 100% 100%   100%

 
Opvallend toch de vermindering van het aantal bejaardenbedden in het Brusselse gewest  met -3,7% tav van tien jaar geleden in 2003, een afname die zich ook de laatste 3 jaar doorzet. Ook in WalloniŽ is de groei bijna stilgevallen tot 1,1% de 3 laatste  jaar terwijl in Vlaanderen in dezelfde periode er een toename is met 5%.
 
De vermindering van de bedden in Brussel is daarbij het gevolg van zowel de afname van commerciŽle bedden als van publieke bedden, het zijn dus ook daar geen communicerende vaten. In WalloniŽ is de vertraging van de groei van het aantal bedden uitsluitend het gevolg van een afname in de commerciŽle bedden.

Voor het detail voor elk van de statuten en aard van de bedden in elk gewest, zie de bijgaande tabel
 
5. De loer van de PS

In feite heeft de PS (Parti Socialiste, actief in WalloniŽ en Brussel) Vlaanderen weer eens een serieuze loer gedraaid. Het Vlaams gewest was maar goed voor 53,6% van de bedden in de bejaardenhomes en dit terwijl haar bevolking 57,6% van BelgiŽ bedraagt. Juist voor de Vlamingen oud en zorgbehoeftig worden, stoot de PS die bevoegdheid af van federaal niveau naar de gemeenschappen zodat de Vlamingen zelf voor de kosten van hun stijgend aantal bejaarden moeten opdraaien.

Of zal de N-VA mee zorgen dat de residentiŽle bejaardenzorg weer een federale bevoegdheid wordt, en beter nog, opnieuw tot de 'ziekenhuisfinanciering' gaat behoren, een oude droom en meteen grote frustratie van Joos Wauters toen DeHaene de 'bejaardenbedden' uit de ziekenhuishuisfinanciering heeft gewipt.
 

Gewest Totaal
Per type Vlaams Brussels Waals Duits BelgiŽ
        Totaal bedden          
  1996 51,4% 13,0% 35,0% 0,5% 100,0%
  1997 50,7% 12,8% 36,0% 0,5% 100,0%
  1998 49,9% 13,3% 36,2% 0,5% 100,0%
  1999 50,4% 13,1% 36,0% 0,5% 100,0%
  2000 50,4% 13,0% 36,0% 0,5% 100,0%
  2001 50,4% 12,8% 36,3% 0,5% 100,0%
  2002 49,9% 12,8% 36,7% 0,5% 100,0%
  2003 50,2% 12,6% 36,6% 0,6% 100,0%
  2004 50,3% 12,6% 36,5% 0,6% 100,0%
  2005 50,3% 12,5% 36,6% 0,6% 100,0%
  2006 50,7% 12,3% 36,4% 0,6% 100,0%
  2007 50,9% 12,0% 36,4% 0,6% 100,0%
  2008 51,2% 12,0% 36,3% 0,6% 100,0%
  2009 51,6% 11,8% 36,0% 0,6% 100,0%
  2010 51,9% 11,7% 35,8% 0,6% 100,0%
  2011 52,2% 11,6% 35,7% 0,6% 100,0%
  2012 52,9% 11,2% 35,3% 0,6% 100,0%
  2013 53,2% 11,2% 35,1% 0,6% 100,0%

    
Wie verliest en in de hoek staat wordt soms agressief
 

Dat de commercie in BelgiŽ hoogtij zou vieren in de bejaardenhomes is een fabeltje waarin de economische en financiŽle centra de bevolking maar al te graag wil doen geloven met Rutten en ander politici als voortrekkers. Dat de N-VA en de meeste andere partijen het 'overheidsbeslag' willen verminderen en de overheidsuitgaven bevriezen, met of zonder de aanpassing aan de levensduurte, zal zich zoals dikwijls naar de zwakste schakels richten. De bejaardenhomes zijn uit dat oogpunt niet veilig, zeker niet in de Vlaamse context waar de kostprijs van een gelijkschakeling van het overgekomen federale personeel aan het Vlaamse nog budgettair dient ingeschreven.

Er is een toekomst voor de publieke, al of niet verzelfstandigde homes in de bejaardensector, zo stellen personeel en bewoners van het rusthuis in Zelzate. De vakbond heeft daarbij zichzelf kunnen corrigeren wat minimumdiensten en 'creatieve' actie betreft, door zelf pyjama's aan te trekken en de bejaarden niet in pyjama te laten zitten. Hiermee onderschrijven de vakbonden en personeel van de openbare dienst zich in de tradities van de Witte Woede, een kostbaar goed. Het Zelzaatse personeel ťn bewoners daarbij geven niet alleen hoop voor de toekomst maar zijn nu al een verwittiging voor wie zich opmaakt om bezit te nemen van het departement Welzijn in de volgende Vlaamse regering.
   

BuG 213  on-line         Tablet-versie         Printversie (6p)

Tabel: Bejaardenhomes 1996-2013 per gewest en statuut
  

Jan Hertogen, socioloog
www.npdata.be
0487 335 552
  
Wie geen berichten meer wenst te ontvangen, graag een RE met melding: uitschrijven